نظر اسلام راجع به" آزادی عقیده"چیست؟

 

 

آزادی از حقوق فطری و طبیعی انسان است که خداوند اسلام در وجودآدمی سرشته

 و آن را یکی از رسالتهای انبیاء (ع) قرار داده تا بشر را از اسارت برهانند و قانون بندگی را از بین ببرند.

 

در تعالیم اسلام حقوق و آزادیهای بشر به رسمیت شناخته شده است.آزادی در اسلام یک اصل است.در دیدگاه اسلامی نباید هیچ انسانی را نبا ید با اکراه به دین ملزم ساخت.(لااکراه فی الین قد تبین الرشد من الغی)با استناد به این آیه ی شریفه، روشن میشود که که در مفهوم آزادی، آزادی اجتماع مطرح است.

 

قرآن جهل و نادانی رامانع انتخاب آزادانه ی بشر میداند.لذا همواره انسانها را از تبعیت کورکورانه و پیروی جاهلانه برحذر میدارد.(ولاتقف ما لیس لک به علم).

 

دانشمندان تعریفهای مختلفی از این واژه کرده اندکه همه ی این تعریفها مبتنی برجهان بینی و نوع نگرش آنهابه هستی و انسان بوده است.نظر همه ی آنها در دو تعریف خلاصه میشود: یکی تعریف الحادی و سکولاری از دین و تعریف دیگر تعریف الهی است.

 

براساس تعریف الحادی ، آزادی حق انسان است و آدمی در نوع پوشاک ،خوراک،مسکن عقیده، رفتار و همه ی جنبه های زندگی آزاداست، وبه دیگر بیان آزادی خواهشهای انسان است وانسان بر اساس مجموعه ای از این خواسته ها وتمایلات نفسانی قانونمند شده است و بدون توجه به امرو نهی الهی زندگی میکند.

 

اما براساس تعریف آزادی الهی، آزادی حقی است که خداوند بر انسان مقررکرده است و حد آن مرزهایی است که در قوانین الهی مشخص شده است.به عبارت دیگر آزادی که قرآن آن را نعمت بزرگ خداوند بیان میکند میدان وسیعی است که تفکرو اندیشه و اساسا تمامی استعدادهای آدمی را به رشد می رساند.هیچ یک از فیلسوفهای شرقی و غربی(سقراط، جان استوارت میل،طاماس کارلایل، فیخته، هگل،جان لاک و هرلوسکی)آزادی را مطلق ندانسته اند، بلکه هر کدام با کلماتی مثل اخلاق، قانونمند،...چارچوب دستورات و قوانین مملکتی آن را بیان کرده اند.بنابراین هیچکس تاکنون آزادی را به معنای اینکه انسان آزاداست هرکاری راکه میخواهد انجام دهدو هر شکلی که بخواهد زندگی کندو هر چه می خواهد بگویدو هر کجا میخواهد مسکن بسازدو.... تعریف نکرده است.چون این آزادی با عقل و خرد انسان مغایرت دارد.

 

ائمه (ع) نیز آزادی انسان را مورد توجه قرار داده اندویکی از علل انحطاط مسلمین در بعضی اعصار راخمود و جمود فکری ناشی از عدم وجود آزادی می دانند.

 

اسلام برای رشد و تعالی انسانها برنامه داردو اگر انسان آزاد نباشد نمی تواند رشد کند.طبق آیه ی قرآن خداوند انسان را از شکم مادر بیرون آورد در صورتی که چیزی نمی دانست.

 

آزادی انواعی دارد:آزادی بیان، اندیشه،انتخاب  همسر، شغل ، مسکن،و....تنوع آزادیها به تنوع نیازهای بشر بستگی دارد.چرا که انسان یک بعدی نیست ، بلکه از ابعاد مختلف جسمی و روحی برخوردار است.

 

آزادی قلم

اندیشه ی انسان از طریق قلم و نوشتن به دیگران منتقل میشود. اگر تفکرو اندیشه آزاد است قلم نیز باید در چارچوبشرع و منافع ملی آزاد باشداسلام نه تنها محدود کننده ی این آزادی نیست بلکه مشوق آن نیز میباشد.

 

آزادی اندیشه یک اصل قرآنی بوده برخلاف نظر کسانی که از آن واهمه دارند و به خاطر همین واهمه حتی تعطیلی آن را تجویز میکنند.آزادی عامل تفرقه بین مسلمانان نیست  و نگرانی این افرادمورد بهره برداری حاکمان مستبدقرار گرفته و زمینه های اختناق سیاسی را فراهم میکند.در حالیکه برعکس،آزادی یکی از قویترین عوامل وحدت امت است و ما این حقیقت را در خلال تشریح یکی از ابعاد وحدت اسلامی یعنی وحدت فکری که مهمترین ارکان وحدت است آشکار میکنیم.

 

قرآن قلم را مقدس میشمارد و به آن قسم میخورد.احادیث ما قلم را برتر از خون شهیدان میداند.اما باید حرمت قلم را نگه داشت و از مرزهای منافع و مصلحت ملی فراتر نرفت و عفت و حکمت را مرزبانی کرد.قلمهایی که به دنبال آزادی مطلق هستند هیچ خبری در آن نیست.

 

اسلام، آزادی را حق همه ی مردم میشماردو آن را موجب رشدو تکامل انسانها میداندوحد آن را مرزهای الهی میداند.بدیهی است که این بایدها و نبایدها هرگز مخل آزادی نیست بلکه ضامن و تامین کننده ی آن می باشد.در جامعه  ای که قانون حاکم نیست مردم آن دست خوش هوی هوس و قدرت دیگران خواهند بودو هرج و مرج به وجود خواهد آمدو در اینصورت هیچکس آزاد نیست.

 

وحدت ناشی از نفی آزادی وحدت گورستانی است.اموات از آن نظر که صدایی از آنها برنمی خیزد باهم متحدند اما این وحدت موجد هیچ حرکت و خلاقیتی نیست.

 

 

امام(ره) آزادی غربی را رد میکند،آنرا موجب تباهی و فساد جوانمان میداند.ایشان حدود آزادی را عدم مخالفت با شرع، عفت عمومی، مصالح کشورو مسیر ملت می دانست و وظیفه ی آحاد مردم مسلمان را در برابر آزادیهای غیر شرعی و قانونی بیان کرد و در این خصوص فرمود:باید همه بدانیم که آزادی از شکل غربی آن موجب تباهی و انحراف جوانان ، دختران و پسران ماست و از نظر عقلی محکوم است و تبلیغات و کتب و مجلات و سخنرانیهابرخلاف اسلام و عفت عمومی و مصالح کشور حرام است و برهمه ی ما و همهی مسلمانان جلوگیری از آن واجب است و اگر چنین نشود همه مسوول هستند.

 

" برادران و خواهران ما امروز آزادند و آزادانه انتقاد مي كنند از دولت. انتقاد مي كنند از هر چيزي كه برخلاف مسيرشان باشد و تقاضا مي كنند مسائل اساسي را ازدولت. اين نهضت شما را آزاد كرد، و از آن بندهايي كه بر ملت بود، و از آن قيد و بندها شما را آزاد كرد... . شما بانوان، بانوان چند سال پيش از اين نيستيد. برادران، برادران چند سال پيش از اين نيستند... اين معناي آزادي است كه اسلام به شما داده است"!

 

...........................................................................................................

         منابع:

    آزادی از دیدگاه امام  خمینی (ره)

صحیفه ی امام _ج8_ ص 384◄

آزادی اندیشه و بیان – محسن آرمین.

 

نوشته شده در دوشنبه بیست و هشتم آبان 1386ساعت 11:18 توسط اصلاح طلب| |